Die Grense Oorloë Van Die Kaap Kolonië

- Idee vir die kamer Ferdie Jansen
- Bygewerk deur Simon Jansen

Nederlandse Nedersetting

Die Nederlandse nedersetting van die area begin in Maart 1647 met die stranding van die Nederlandse skip Nieuwe Haarlem. Die skeepswrak se oorlewendes bou 'n klein fort wat hulle die "Sand Fort van die Kaap die Goeie Hoop" noem. Hulle bly vir amper 'n jaar, totdat hulle deur 'n vloot van 12 skepe onder leiding van W.G. de Jong gered word.

Die Nieuwe Haerlem skip van die Nederlandse OOs Indiese Kompanje

Ná hul terugkeer na Nederland probeer van die oorlewendes die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie oortuig om 'n handelsentrum in die Kaap te open.

'n Nederlandse ekspedisie van 90 Calvinistiese setlaars, onder leiding van Jan van Riebeeck en die Politieke Raad, stig die eerste permanente nedersetting naby die Kaap die Goeie Hoop in 1652. Jan van Riebeeck was op een van die reddingskepe wat die gestrande seevaarders gered het en ná hy die land gesien het, het hy besluit om later weer terug te keer na die Kaap. Hulle kom in die hawe van die moderne Kaapstad aan op 6 April 1652 met vyf skepe: die Reijer, die Oliphant, die Goede Hoop, die Walvisch en die Dromedaris. Die Kaap was onder Nederlanse bestuur vanaf 1652 tot 1695 en weer vanaf 1803 tot 1806.[1] Die Nederlandse Kaapkolonie self begin in 1671 met die eerste aankoop van grond vanaf die Khoikhoi buite die grense van die fort wat deur Van Riebeeck gebou is.

Die owerhede het die Gamtoosrivier as die oostelike grens van die kolonie bestempel, maar die trekkers het dit binnekort oorgesteek. In 'n poging om botsing met die 'Swartstamme' (die Xhosa) te verhoed het die Nederlanders ingestem om in 1780 die Groot-Visrivier die grens van die kolonie te maak. In 1795 het die swaar-belaste boere van die grensdistrikte, wat geen beskerming teen die Xhosa geniet het nie maar self onderwerp is aan streng reëls deur die owerhede in Kaapstad en in Europa, die amptenare van die VOC uitgedryf en onafhanklike regerings by Swellendam en Graaf-Reinet opgestel.

Die Kaapkolonie soos bestuur deur die Nederlanders en die Britte

Britse Beheer

Ná die oorlog weer uitgebreek het, word 'n Britse mag weereens gestuur na die Kaap. Na die Slag van Blaauwberg, wat naby Kaapstad op 8 Januarie 1806 geveg is, is Britse heerskappy in Suid-Afrika gevestig. Die Nederlandse vesting om die Kasteel en die res van die kolonie is aan die Britte onder Sir David Baird oorgegee. In 1814 word die kolonie permanent afgestaan deur Nederland aan die Britse kroon. Teen daardie tyd het die kolonie gestrek tot teen die berge voor die groot sentrale plato, toe genoem "Boesmansland", en het 'n oppervlak van sowat 194 000 vierkante kilometers en 'n bevolking van sowat 60 000 gehad, waarvan 27 000 blank, 17 000 vrye Khoikhoi, en die res slawe was. Hierdie slawe was meestal ingevoerde swart mense, Indiërs en Maleiers.

Daar was altesaam 11 Grens oorloë vaaf 1779 tot 1881

Eerste Grensoorlog (1779 tot 1781)
Tweede Grensoorlog (1793)
Derde Grensoorlog (1799 tot 1803)
Vierde Grensoorlog (1811 tot 1812)
Vyfde Grensoorlog (1818–1819) (Oorlog van Nxele)
Sesde Grensoorlog (1834–1836) (Oorlog van Hintsa)
Oorlog van die Byl (1846–1847) (Amatola-oorlog, Sewende Grensoorlog)
Agtste Grensoorlog (1850–1853) (Oorlog van Mlanjeni)
Negende Grensoorlog (1877–1879) (Oorlog van Ncayecibi / Oorlog van Mfengu-Galeka / Oorlog van Tamboekie)
Rebellie van Mpondomise (1880)
Thembu-rebellie (1880-1881)

Eerste en Tweede grens oorlog

Die eerste van vele oorloë met die Xhosas was reeds geveg teen die tyd wat die Kaapkolonie aan die Verenigde Koninkryk afgestaan is. Die Xhosas wat die koloniale grens oorgesteek het, is verjaag uit die distrik tussen die Sondagsrivier en die Groot-Visrivier, bekend as die Zuurveld, en wat 'n tipe neutrale gebied geword het. Vir 'n geruime tyd voor 1811 het die Xhosas reeds besit van die Zuurveld ingeneem en koloniste aangeval; in 'n poging om hulle uit te dryf het kolonel John Graham die area met 'n gemengde-ras leër ingeval in Desember 1811, en uiteindelik is die Xhosas tot verby die Visrivier gedryf. Op die ligging van Graham se hoofkwartier het 'n dorp met sy naam verrys, Graham's Town, wat later die stad Grahamstad (tans Makhanda) geword het.

Verdere opstand van die Xhosas het in 1817 gevolg, direk as gevolg van 'n poging deur die koloniale owerhede om terugbetaling te eis vir gesteelde vee. Op 22 April 1817, onder leiding van die profeet-stamhoof Makana, het hulle Grahamstad aangeval, toe deur 'n handvol blanke troepe beset; hulp het betyds aangekom en die vyand is teruggedryf. Daar is toe ooreengekom dat die land tussen die Vis- en Keiskammariviere neutrale gebied sou wees.

Jansen Pa's en seun's se deelname aan die grens oorloë

doks


Nie Europese Banier

TERUG