Christina van die Kaap

Jan Jacobs van die Kaap

 

Christina na AC Vermeulen 

Diagram 13. Anna Christina Vermeulen, ‘n kleinkind van, Johanna Intrapniet, ‘n kleinkind van Anna Agneta Pieters (eggenote van Jan Jacobs van die Kaap), ‘n kind van Christina van die Kaap.

Christina na JGP Carelse 

Diagram 14. Jacobus Petrus Gerhardus Carelse, ‘n agter-agterkleinkind van Christina van die Kaap, en ‘n agterkleinkind van Jan Jacobs van die Kaap.

Hierdie twee nie-Europese voorsate van F.A. & A. S. Jansen word saam bespreek weens die besondere verbintenis van hulle direkte nageslag met mekaar. Hierdie is een van slegs drie opgetekende gevalle van ‘n nie-Europese man in die voorgeslagte van F.A. & A.S. Jansen. Onder Jan en Christina se nageslagte tel ‘n ouma-grootjie van F.A. Jansen, asook ‘n oupa-grootjie van A.S. Jansen. Hierdie twee grootjies is respektiewelik Anna Christina Vermeulen (Diagram 13) en Jacobus Petrus Gerhardus Carelse (Diagram 14).

Baie min is van Christina bekend. Sy is aan die Kaap gebore vanuit die slawe-geledere. Dit is nie bekend of sy met die vader van hul dogter, Anna Agneta Pieters, getroud was nie. Hy was Andreas Pieters, afkomstig vanaf Lubeck, Duitsland. Soos haar moeder, is Anna Agneta ook opgeteken as “van die Kaap”, ‘n onmiskenbare aanduiding dat Christina van nie-Europese oorsprong was en aan die Kaap gebore is. Anna Agneta is op 2 Januarie 1718 met Jan Jacobs, ook “van die Kaap”, getroud.

Vrouens van nie-Europese afkoms is veel makliker in die “blanke” samelewing aanvaar as hulle manlike eweknieë. Die dogters van slavinne is selfs makliker aanvaar – of hul moeders tydens geboorte van die kind in slawerny of vry was, was van minder belang (Heese, Groep Sonder Grense, p.14).

Die geval van Jan Jacobs (asook Anthony van Bengale en Claas van Malabar – sien later) is ‘n voorbeeld van waar mans van nie-Europese afkoms, en terselfdertyd van slaweherkoms, se nageslag in die blanke samelewing aanvaar is.

Jan Jacobs en Annna Agneta Pieters het ‘n dogter, Catharina Jacobs gehad wat op 9 September 1753 met Walter Intrapniet van Hindelang, Duitsland, getroud is. Die Intrapniets was die grootjie-ouers van Anna Christina Vermeulen, ‘n ouma-grootjie van F.A. Jansen van Olievenfontein. (Diagram 13). Soos voorheen reeds gesien, was Anna Christina Vermeulen se moeder, Catharina Gerbrecht Pretorius, ‘n afstammeling van Ariaantjie van Cathryn, en dus ook van nie-Europese afkoms.

Wat die geval van Jan Jacobs (en natuurlik Christina van die Kaap) verder uniek maak, is dat sy dogter Catharina Jacobs vroeër (12 April 1744) reeds met Renier Carelse getroud was. Renier en Catharina was die stamouers van die Carelses in Suid-Afrika, net soos Walter Intrapniet en Catharina later die stamouers van die Intrapniets sou word. Renier Carelse en Catharina Jacobs was die grootouers van Jacobus Petrus Gerhardus Carelse, ‘n oupa-grootjie van van A.S. Jansen van Olievenfontein. Verwys na Diagram 14.

Dit is nie bekend wanneer en onder watter omstandighede Catharina Jacobs haar eerste eggenote, Renier Carelse, verloor het nie. Wat wel van belang is, is dat sy, uitsonderlik vir die tyd, die derde geslag van Kaapse nie-Europeërs was wat opgeteken is, en dat sy stammoeder vir twee Afrikaner-families was, naamlik Carelse en Intrapniet.

Soos later gesien sal word, was Jacobus Petrus Gerhardus Carelse se moeder, Anna Johanna Maria Claasen ook van gemengde afkoms en dan ook uit ‘n unieke nie-Europese familie (Diagram 16).

TERUG